Crises managen

Geen enkele crisis is hetzelfde. Voorheen werden oorzaken van rampen toegewezen aan natuur, techniek en de mens. De ontbossing, de milieuvervuiling, het ontginnen van fossiele stoffen, de bevolkingsgroei, de migratie naar steden, naar zee en naar aardbeving gevoelige gebieden zijn menselijke acties, die oorzakelijk zijn voor rampen. Elke crisis vraagt om een aanpak die rekening houdt met de omgeving, de beschikbaarheid van materialen en mensen en de kundigheid van de hulpverleningsdiensten. In wezen is het responderen op noodsituaties een logistiek proces waarbij alles moet kloppen.
Voor overheidsbestuurders is een ramp een enorme uitdaging, waarbij gedegen bestuurlijke besluiten dienen te zorgen voor zo weinig mogelijk emotionele en materiële schade. Het Cynefin-model (zie afbeelding hiernaast) van Lord Snowdon met de bewerking van Prof. Simon French en mijzelf is een goede leidraad voor een indeling in 4 soorten crises en is te gebruiken als kapstok voor een gedegen crisisaanpak.
Door verkeerde aannames, slechte communicatie en onbegrip worden in de aanpak van crises vaak fouten gemaakt wat weer leidt tot domino-effecten met een opeenstapeling van aanpassingen. Preventief kan veel voorkomen worden wanneer alle crisishulpverleningsdiensten zijn georganiseerd met eenzelfde functie / proces indeling, waardoor eenduidige rolverdelingen ontstaan voor alle partijen, brandweer, politie, veiligheidsregio, GHOR, defensie en gemeenten. Hierdoor kunnen verbeterde professionele afspraken gemaakt worden en kan er beter worden samengewerkt. Dit laatste was één van de 'lessons learned' van de FEMA (Federal Emergency Management Agency) in de VS na de evaluatie over de hulpverlening bij een aantal grote rampen . Ter verbetering van de crisisorganisatie in de VS is Homeland Security ontstaan. De experts van Homeland security hebben het internationaal geaccepteerde organisatiediagram Incident Command System ontwikkeld voor het eenduidig verstaan van elkaars taken.

Cynefin model

Kennisdeling

Kennis halen en brengen

Interessante artikelen over crisismanagement:

Innovatie

Innovatie onderwerpen

Door de beschikbaarheid van steeds meer data, het eenvoudig vervaardigen van apps en de voortdurende beschikbaarheid van draadloze netwerken wordt aan hulpverleningsdiensten en overheden informatie ter hand gesteld die enorme mogelijkheden op diverse gebieden o.a.:

  • Patroonherkenning in de aanpak van incidenten uit de data van voorgaande incidenten;
  • Voorspellen van mogelijke incidenten;
  • (Geo)Informatie over gebouwen, gebieden en gevaarlijke stoffen;
  • Delen van informatie met sociale media;
  • Vernieuwende publiek-private samenwerking constructies;
  • Uitbreiding communicatiemogelijkheden met iedereen.

Mijn ervaring

Jan Otten

Sinds 1993 ondernemend in veiligheid door introductie van call-out-systemen, crisismanagementsystemen, gegevensuitwisselingssystemen. Aan de wieg gestaan van vele oplossingen o.a.: Communicator, Gaos, QuickAlert, Bot-mi, EIS-win, Incident Master, DigiMak. Medebedenker software inrichting nationale crisismeldkamers van Nederland (NCC), Denemarken en Zuid Korea. Wereldwijd lezingen gegeven over het gebruik van ICT in crisis management als ondernemer, als lid TIEMS, als NATO-speaker, als voorzitter ISCRAM summerschool, als oprichter/bestuurder van SIVV, als strategisch adviseur van het DITSS en als bestuurder Brandweer zonder Grenzen.
In Nederland maak ik me regelmatig zorgen over de perceptie waarmee de overheid omgaat met crisisbeheersing. Te veel is gefocust op het eigen land terwijl als er echt een ramp is, we afhankelijk worden van het buitenland en eventueel van de VN met haar hulp organisaties OCHA en de UNHCR. Die afstemming voor echte grote rampen ben ik nog niet tegen gekomen. Wie in Nederland kent Usahidi of Sahanna? Dit zijn de systemen die door internationale hulporganisaties worden gebruikt bij grote rampen. Stel dan de vraag "Kan ons in Nederland ook een grote ramp overkomen?"