Blog van Jan Otten

Veiligheidsgevoelsspriet

Even voelen

Abnormaliteiten veroorzaken onveiligheidsgevoel

De discussie over veilig en onveilig heb ik regelmatig gevoerd. Het veilig voelen wordt bepaald door de situatie of context waar je in verkeerd en wat binnen je normale verwachtingspatroon valt. Als er iets abnormaals gebeurt dan gaat ook je (on)veiligheidsgevoelsspriet werken. Voor een meer veilige leefomgeving dienen we daarom inventief en innovatief te focussen op:

  1. Het zorgen dat abnormaliteiten niet voorkomen. Dit is vooral een design uitdaging, maak de openbare ruimte zo dat abnormaal gedrag ontmoedigd wordt. (Design out crime en defensieve blokkades);
  2. Het snel detecteren en opvolgen van abnormaliteiten. Dit is een technologische uitdaging waarin sensoren samenwerken om abnormaliteiten of anomalieën snel te constateren (Data science en Artificial Intelligence).

Kluitjesvoetbal

Hollen maar

We hollen achter elkaar aan

Misschien wordt ik wat kritischer bij het ouder worden, maar ik zie dat we in heel veel zaken reageren op mediaberichten en op niet goed onderzochte aannames. We richten onze pijlen en iedereen hobbelt er achteraan. Denk bijvoorbeeld aan "ondermijning". Als kippen zonder kop vliegen we op het onderwerp met diverse zelfbenoemde experts. Consultants krijgen vrij spel en brengen extra ruis met allerlei bijzaken. In kluitjes zoals amateurs op het voetbalveld worden allerlei plannen en acties gebroed en daar zonder gêne zelf waardes aan toegekend. Goede vraagarticulatie, ken je tegenstander, strategie en tactiek zijn beginwaarden om succesvol te kunnen opereren! Soms vraag ik me af welke drijfveren hier achter zitten, want zo blijven we in de strijd tegen ondermijning alleen maar kruimels pakken en blijven de grote activiteiten ongemoeid.

Bolletjes en lijntjes

Breien

Meer focus op de lijnen

Grote doelstellingen worden door organisaties opgenomen en in projecten en thema's aangepakt. In en rondom deze projecten wordt hard gewerkt en met veel enthousiasme alsook bemerk ik dat elk project met de benoemde thema's eigen waarden en normen gaat vaststellen. Hierdoor gaan de projecten verder divergeren en worden autonomer. Ik zie deze projecten vaak als bolletjes. Het behalen van grote doelstellingen gaat in wezen over het breiwerk met deze bolletjes. In praktijk zien we dat de verbindingslijnen tussen de projecten (bolletjes) zeer dun worden/zijn, men weet wel wat het project doet maar uitwisseling van de content is minimaal. Maar de winst zit juist in uitwisseling van de content en in de context van die content. Breng focus op de lijnen tussen de bolletjes, maak de lijntjes dikker, convergeer en kom tot een gezamenlijke agenda!

Kolomdenken = Fuikdenken

Kolomdenken

Je kunt veel leren van anderen.

Wanneer ik met mensen uit allerlei organisaties aan het filosoferen ben, wordt er regelmatig gesproken over "kolomdenken". Ik noem dat liever "fuikdenken". In een kolom heb je het gevoel dat je er voor of achter nog uit kunt, maar dat is een subjectieve beleving. De wereld, het bedrijf, de omgeving zorgt dat je op een bepaalde manier tegen een aantal zaken aan gaat kijken, je bemerkt dat vooral in organisaties met rangsystemen (zoals defensie, politie, brandweer). Mensen gaan denken dat ze vanuit hun kennis en ervaring de wijsheid in pacht hebben, maar die wijsheid is gekaderd en beïnvloed de reikwijdte van innoverend denken. Het innovatief denken voor het vinden van antwoorden op belangrijke zaken belandt in een fuik. Vissen in een fuik komen er alleen uit als ze allemaal gelijktijdig terugzwemmen of als de visser de fuik openknipt. Ik hoop dat elke organisatie soms zo'n visser tegenkomt, waardoor echte innovatie mogelijk wordt.

Curating

Wat is waar

Wat is waar?

In 2012 heb ik voor het blad Idee een artikel geschreven over curating (waarheidsvinding). Op internet staat veel niet op waarheid gecontroleerde informatie (Fake news). De conservator (curator) van een museum stapelt bewijzen met analyses van gekwalificeerde onderzoekers en brengt subjectieve en objectieve informatie bij elkaar. Hij schrijft niets over emotie, schoonheid of kunstigheid van een schilderij, maar wel van kunstnijverheid, tijdsrelatie en het reliëf van omstandigheden bij de totstandkoming. Curating van informatie is zoeken naar waarheden zowel subjectief als objectief, zoals een PhD-proefschrift onderbouwd wordt met andere PhD-onderzoeken. Wikipedia heeft zelf een zelfreinigend vermogen ingebouwd met expertises op vrijwillige basis. Waarheidsvinding wordt gefundeerd uit diverse bronnen en is een stapeling van bewijsvoeringen. Hier ligt een uitdaging voor de informatie aanbieder dus ook voor de overheid met betrekking tot veiligheid. De overheid dient een deel van de waarheidsrol op zich te nemen en leren dat "objectieve" informatie eigenlijk niet bestaat, maar de informatie wordt objectiever door subjectieve beïnvloeding. De ontvanger neemt geen genoegen meer met een keurmerk.

Vraagarticulatie

Waarom

Een goed antwoord verwacht een duidelijke vraag

In de voorbije jaren heb ik in samenwerking met anderen diverse Veiligheidsateliers georganiseerd en bemerk dat het duidelijk articuleren van de vraag een zeer moeilijke opgave is. Dit komt omdat de vraagsteller al vaker met het probleem of uitdaging bezig is en mogelijk al diverse keren binnenskamers met collega's gebrainstormd heeft. Duidelijk en tot de kern articuleren van de vraag is de halve oplossing. Ga eerst eens het fundament van je vraag benoemen of opschrijven; "Wat wil je nu echt bereiken?" Probeer dat in "Jip-en-Janneke taal" uit te leggen tegen een leek, die niets van je onderwerp weet. Je merkt dan zelf dat je de vraag beter gaat formuleren en meer tot de kern komt. Daarna kun je onder andere via workshops of een Veiligheidsatelier diverse experts van soms hele andere gebieden vragen om jouw vraagstuk op de proef te stellen. Je zult merken dat de andere invalshoeken die zij gebruiken je vraag verrijken. Daarna kan pas begonnen worden met antwoorden of oplossingen die precies kwalitatief en kwantitatief aanduiden in welke mate je vraag echt kan worden opgelost.

Sociale innovatie is de sleutel

Technologische innovatie is vooral sociale innovatie

Implementeren van innovaties.

Vele jaren hebben mijn medewerkers software applicaties gebouwd en geïnstalleerd. De eerste uitdaging is natuurlijk het goed omzetten van de eisen en wensen van de klant naar een bruikbaar systeem. De grootste uitdaging is echter de zorg dat de nieuwe technologie zo geïmplementeerd wordt dat de organisatie er beter van wordt. Al gauw bleek dat de technologische innovatie maar 1/4 van het werk was, belangrijker was de sociale innovatie. Dit noopte me om de OCTC methode te ontwikkelen. De methode om Technologie (goed werkend, gebruikersvriendelijk met goede data) het beste kan worden geïmplementeerd en worden ingebed. Daarbij dient in communicatie en sociale innovatie met vier hoofdzaken rekening moet houden:

  1. Organisatie (management, middel-management en uitvoerend)
  2. Cultuur (waarden, normen, drive)
  3. Technologie (goed werkend, gebruikersvriendelijk)
  4. Continuïteit (blijft het systeem, trainingen en updates)

Valley of death

De grote uitdaging bij innovatie

De tegenslagen bij innovaties.

Het is me een aantal malen gelukt om een idee naar innovatie te brengen en daarna breed in gebruik te brengen. Maar dat is niet echt gemakkelijk. Je gaat praten over je idee en al vlug merk je enthousiasme bij anderen. Jij en anderen denken dat je goud in handen hebt, de wereld ligt aan je voeten. Maar daar moet in geïnvesteerd worden, en wie wil in jouw idee investeren en raak je dan je idee niet kwijt? Belangrijk is te gaan zoeken naar organisaties die voordeel hebben aan jouw innovatie of zoeken naar organisaties van wie je met jouw idee problemen oplost. Dat zijn de belangrijkste stakeholders die je mee dient nemen al vroeg in jouw traject. Want je komt de valley of death nog tegen. Dat is het moment wanneer je product markt klaar is en blijkt dat niet zoveel mensen of bedrijven je product willen kopen. Maak dan van je stakeholders ambassadeurs van jouw innovatie, zij hebben andere motieven die juist wel bij potentiele klanten aanslaan. Zie: innovatie model.

Boksen tegen de 'maars'

Stekeligheden

Veranderen is soms heel moeilijk

In mijn carrière heb ik diverse nieuwe uitvindingen ontwikkeld en had al heel vlug op allerlei tegenstand van de zogenaamde "but" mensen. Mensen die bij elke verandering denken 'maar', heb je hier aan gedacht dan zou dat wel eens kunnen ..." Om die tegenwerkende beterweters de mond te snoeren werk ik regelmatig samen met universiteiten en hogescholen. Laat studenten afstuderen op de 'maar'; vraag om zo te bewijzen dat die 'maar' niet steekhoudend is. Voorbeeld: In 2010 won ik een prijs met livestreaming video voor veiligheid. De "maar mensen" zeiden dat dit meer geweld zou uitlokken. Een masterstudent bewees met zijn onderzoek het tegendeel.
Een ander methode is het organiseren van ambassadeurs, meestal de eerste gebruikers, die het profijt in hun werk voelen en zien. Voorbeeld: Bij het invoeren van de belcomputer werd al vlug het 'Hennie Huisman' effect genoemd. Juist de eerste gebruikers, in die tijd brandweer Groningen, noemde mijn belcomputer de oplossing voor dit effect.

Politie afschaffen of ...

Dit gevecht kun je zo niet winnen

Spelen we een wedstrijd die we kunnen winnen?

Ik ga niet in de vechtkooi staan met Rico Verhoeven, omdat ik weet dat ik dan klappen krijg. Nederland telt vele criminelen, misschien wel 1% van de bevolking (170 duizend) die een aanval plegen op onze veiligheid. Johan Cruijff zei dat een aanvaller het beste gestopt kan worden door 2 verdedigers, dat betekent dat we eigenlijk 340 duizend verdedigers nodig hebben, en dan hebben we nog niet het spel gewonnen. Het hele politiekorps en het openbaar ministerie in Nederland telt ongeveer 100 duizend mensen. Dit is fiks minder, dus dan kun je ervan uitgaan dat we die wedstrijd zeker verliezen. De Chinese veldheer Sun-Tzu leerde ons: Begin pas aan een wedstrijd als je weet dat je hem kunt winnen. Dus de politie kan beter ophouden met deze wedstrijd. Maar wat dan? De politie heeft zichzelf in de nesten gewerkt door zich regisserend op te stellen en uit te spreken dat ze machtig en sterk zijn, en heeft de inwoners passief gemaakt. Het wordt tijd in te zien dat deze wedstrijd zo niet te winnen is, de andere 99% van de Nederlanders hebben ze hard nodig in de strijd tegen onveiligheid.

Handhaven of gastvrijheid

een dag niet gelachen is een dag niet geleefd

"Vrede begint met een glimlach." (Moeder Theresa)

Orde en handhaving is een fikse uitdaging zeker in grote gemeenten. Stadstoezichthouders worden opgeleid en geüniformeerd. Toch zie je, vergeef me dat ik het zeg, vaak geüniformeerde stadstoezichthouders op een scooter in een niet passend uniform, waarmee ze geen respect oproepen. Het kan anders. Op festivals zijn veel mensen die door elkaar krioelen en toch zijn daar weinig orde problemen. Daar lopen hostesses, sfeerproevers en beveiligers rond en bij een conflict werken zij in die volgorde, pas als het echt nodig is komt de geüniformeerde beveiliger. Het meeste effect wordt behaald door de vriendelijke glimlach van de hostess en van de sfeerproever die de mensen gerust stellen met een uitgestoken hand in een faciliterende rol. Gemeenten ik roep op om te werken als op de festivals, verwelkom de mensen in je stad als een gastheer en ontmoet ze met een glimlach. Maak van je stadtoezichthouders gastheren en gastvrouwen. U zult het zien want proeven hebben dat reeds uitgewezen, het vergt lef maar het werkt echt!

(ham)burgerparticipatie

Ham-burgers

Burgerparticipatie = Onwetendeparticipatie

Ik erger me al jaren aan het gebruik van de aanduiding burgerparticipatie. Geweldig dat we Nederlandse burger zijn, goede voorzieningen en een goed democratisch bestel, het is een voorrecht. Veel mensen die bij de overheid werken benoemen de inwoners van Nederland "burgers" en daar lijken ze mee "onwetenden" te bedoelen. Ze praten over burgerparticipatie en bedoelen participeren van leken. Overheidsmedewerkers zijn in die context meer burger (leek) dan ambtenaar, en dienen te onderkennen dat er ontzettend veel burgers zijn die heel veel weten. In de participerende samenleving zijn we allemaal gelijk, alleen divergeren we functioneel en intellectueel. Hierdoor ontstaan verschillende expertises die van elkaar veel kunnen leren. Op het gebied van veiligheid bijvoorbeeld zijn de inwoners expert, op het gebied van onveiligheid zijn politie, brandweer, stadstoezicht, beveiligingsdiensten expert. Ze kunnen samen veel bewerkstelligen als de expertises gewaardeerd en gerespecteerd worden.

Internet security

Internet security

Wie is verantwoordelijk?

Onze genetwerkte samenleving is in gevaar door allerlei hackers die als dieven de normaliteit verstoren en door commerçanten die te pas en te onpas via internet je huis of je bedrijf binnendringen. Vraag is wat er gaat gebeuren met de kennis in de clouds en de internet of things (IOT) als alles nog verder verweven en aan elkaar geknoopt is. De eindgebruiker moet zich beschermen en investeren voor zijn veiligheid, net zoals voor de beveiliging van zijn huis of bedrijf. Dat wordt ook gedaan op onze snelwegen daar staan bordjes die aangeven wat wel en niet mag. Ik pleit ervoor dat degene die zorgen dat een bit of byte van A naar B gaat op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken. Zij dienen niet alleen op betrouwbare snelheid afgerekend te worden, als ook op betrouwbaar verkeer, zij zijn namelijk de enablers, maar handhaven niet. Het wordt tijd dat dit gereguleerd wordt.

Geld is geld

Zwart en wit geld is gekleurd

Wij zijn groot geworden met zwart geld

Hele generaties zijn groot geworden met wat we noemen 'zwart geld', inkomsten die niet bij de belastingdienst zijn opgegeven. Onze ouders kluste bij in de avonduren en weekenden om wat extra inkomsten te hebben, voor een vakantie, een extra cadeau of een auto. We zijn dus eigenlijk allemaal vertrouwd met informeel (zwart) geld en op een of andere manier hebben we daaraan profijt ontleend. Het klopt niet, want door belasting te betalen zorgen we voor onze algehele welvaart, maar we zijn medeplichtig. We profiteren van de prijzen bij winkels, waar prijzen laag blijven omdat daar veel met zwart geld gekocht wordt. (krijg je € 50.000 zwart geld, wat doe je er dan mee?) In Coffeeshops wordt zelfs willens en wetens wit geld zwart gewassen. Zwart geld hoort bij onze maatschappij, we dienen alleen scherper te zijn op de wijze van generatie van dit informeel geld als dit via inkomsten uit criminaliteit gebeurd.

Veiligheid niet meten aan onveiligheid

veilige toekomst

Geen melding ≠ veilig

In het Algemeen Dagblad wordt al enige jaren aan gemeenten in Nederland een misdaadscore toegekend, uit cijfers ontvangen van de politie. Dat cijfer is een afgeleide van de meldingsbereidheid van inwoners in de gemeente. Een lage misdaadscore wil niet zeggen dat de gemeente veilig is, er zijn alleen minder meldingen gemaakt van bepaalde criminele feiten. In de diverse parallelle samenlevingen in Nederland is het zelfs niet mogelijk zaken te melden wegens sociale druk. Het is een veel belangrijkere uitdaging om veiligheid te gaan meten op veiligheidsitems. Maar wat zijn de te meten veiligheidsitems, is dat een bewustwordingsproces zoals bijvoorbeeld in de VS waar 'defense driving' aangeleerd wordt. De RiskFactory in Twente en binnenkort ook in Limburg is een goed voorbeeld van veiligheidsopvoeding in spelvorm. Het is een taak van iedere gemeente zich in te spannen voor een veilige omgeving en de daarbij horende bewustwordingsprocessen. Begin bij de kinderen.

Civiel Militaire Samenwerking

Samenwerken voor veiligheid

Gebruik Cynefin model als leidraad

In 2006 heeft een artikel van mijn hand in het officierenmagazine Carré gestaan over mijn visie van civiel militaire samenwerking. Er was in die tijd een fikse discussie over hoe, waar en wanneer een samenwerking tussen de hulpdiensten en defensie nodig was en hoe dat dan moest gaan gebeuren. Het Cynefin model geeft aan hoe een bepaalde ramp het beste kan worden beheerst. In Denemarken hebben ze om de preparatie op rampen te kunnen controleren bepaalde eisen gesteld, bijvoorbeeld in dit tijdsbestek moeten x aantal mensen zijn geëvacueerd. Hoewel elke ramp anders is, geeft dit wel een streef kengetal aan. Met dit soort kengetallen is het beter mogelijk om de inzet van defensie te plannen. Nadeel is nog steeds dat in ons land de hulpdiensten, gemeenten en defensie niet een uniforme afspraak hebben zoals in de VS en die ook afzonderlijk dagdagelijks zo wordt gebruikt.

Planning assumptions

Controleer je aannames

Veiligheid baseren op aannames is risicovol

Er gaat veel mis omdat bepaalde zaken niet aan verwachtingen voldoen of dat de aannames niet klopten. Menig incident en ramp had voorkomen of beter beheerst kunnen worden als er meer controle geweest was op veronderstellingen ofwel niet kwalitatief onderzochte waarheden. De volgende 5 stappen kunnen helpen om desastreuze verrassingen te voorkomen:

  1. Identificeer - maak een lijst van belangrijke aannames;
  2. Prioriteer - rangschik deze lijst op impact voor de veiligheid;
  3. Meet - bepaal de samenhang en de kritische waarde van de aanname;
  4. Audit - probeer te testen om meer kennis te hebben van eventualiteiten;
  5. Back-up - zorg voor een plan B.

Meer melk met een spreadsheet

Meer melk

Innovatief praktisch denken

In 1983 was ik leraar op een landbouwschool en gaf daar o.a. wis- en natuurkunde en informatica. Deze school had in die jaren een klaslokaal gekregen vol computers, maar er was nog geen lesstof. In de avonduren gaf ik daar informatiekunde aan boeren. Er was een dilemma, geeft de boer 3000 gulden uit voor een nieuwe computer of voor dubbel lucht op de tractor. Daarom ging ik op zoek naar de meerwaarde van een computer voor het boerenbedrijf en sprak met een boer die tot tweemaal toe een prijs had ontvangen voor het meeste melk uit een koe. Het bleek dat hij in een schrift bijhoud wanneer en wat voor voer hij moest geven aan de koe afhankelijk van de periode waar de koe in was. Heb dat in een spreadsheet gebracht en een bestseller geschreven "Hoe krijg je meer melk uit een koe met een spreadsheet".